Εγκαινιάστηκε, χθες το απόγευμα, η έκθεση φωτογραφίας με θέμα «Η Μυτιλήνη στο γύρισμα του 19ου αιώνα, μέσα από το φωτογραφικό φακό του Fritz Joseph Mraz», που διοργάνωνε η ιστοσελίδα
www.lesvosoldies.gr με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, στις εγκαταστάσεις του τελευταίου στην Αθήνα.
Η έκθεση, που εντάσσεται στο πλαίσιο του ΣΤ΄ Κύκλου Ομιλιών με θέμα «Ναυτικές Ιστορίες» του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών οι οποίες επίσης ξεκίνησαν χθες, αποτελεί την αρχή μιας σειράς εκδηλώσεων που θα διοργανώσει η ιστοσελίδα www.lesvosoldies.gr/, με σκοπό την προβολή του υλικού της μέσω οργανωμένων εκθέσεων και για προβολή της όλης προσπάθειας από τα Μ.Μ.Ε..
«Στόχος της ιστοσελίδας είναι να καταφέρει, μέσα από το αρχειακό υλικό που έχει ήδη συγκεντρωθεί και που μέρα με τη μέρα αυξάνεται, να προβάλει με ξεχωριστό τρόπο την ιστορία της Μυτιλήνης με συνέπεια και πάθος, αντικαθιστώντας πολλές φορές την κρατική πρωτοβουλία», εξηγεί ο διαχειριστής του «lesvosoldies», Μάκης Μπεκιάρης. «Ο Fritz Mraz επιλέχθηκε λόγω του ότι είναι ένας καλλιτέχνης φωτογράφος ξεχασμένος, που ποτέ μέχρι τώρα δεν του έχει γίνει κάποιο αφιέρωμα. Ήταν ξεχωριστός, με φινέτσα ευρωπαϊκή, έδωσε μια νότα "απελευθέρωσης" σε χρόνια μουντά για την ιστορία της Μυτιλήνης, λάτρεψε το νησί και επέμενε να διατηρήσει τη μυτιληνιά ταυτότητά του, παρά την τσέχικη υπηκοότητά του, καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του. Το αρχειακό υλικό που παρουσιάζεται, αφορά εξάλλου στην πολιτιστική και ιστορική πραγματικότητα της Μυτιλήνης όπως αυτή αναδεικνύεται μέσα από το φωτογραφικό φακό του, καθώς και τις διάφορες εκφράσεις της κοινωνικής πορείας του τόπου.»
Άποψη λιμανιού Μυτιλήνης, διακρίνεται το Δημαρχείο και η εκκλησία του Αγ. Θεράποντα
Φτάνοντας στη Μυτιλήνη...
Άγνωστος στον πολύ κόσμο όσον αφορά στο όνομά του, αλλά πολύ παραπάνω όσον αφορά στο πλήθος του φωτογραφικού υλικού που άφησε ο Mraz, γεννημένος κατά πάσα πιθανότητα γύρω στο 1875, έφτασε στη Λέσβο το 1898. Νοίκιασε ένα σπίτι ακριβώς απέναντι από το σπίτι της οικογένειας του Γιώργου και της Βασιλικής Ψαραδέλλη και γρήγορα ερωτεύτηκε την 20χρονη πρωτότοκη κόρη τους, τη Μαριάνθη, την οποία και παντρεύτηκε το 1902 και έφεραν στον κόσμο πέντε παιδιά.
Από την πρώτη στιγμή που πάτησε το πόδι του στη Λέσβο, ο Mraz, συγκινημένος από τις ομορφιές της, ξεκίνησε να φωτογραφίζει, χειριζόμενος με την ελευθερία ερασιτέχνη οτιδήποτε του κέντριζε το ενδιαφέρον: τοπία από όλες τις γωνιές της πόλης, τα γύρω χωριά και στιγμιότυπα όπως τα εγκαίνια του «Σάρλιζα Παλλάς». Φωτογράφισε, επιπλέον, πλήθος ιστορικών στιγμών της Λέσβου (την κατάληψη της Μυτιλήνης από το διεθνή στόλο το 1905, την κηδεία του Βερναρδάκη, τους πανηγυρισμούς μετά το Κίνημα των Νεότουρκων, την απελευθέρωση της Μυτιλήνης το 1912 κ.ά.), αλλά και στιγμιότυπα από την κοινή ζωή Ελλήνων και Τούρκων, τις αφίξεις σημαντικών ανθρώπων στο νησί και, φυσικά, όλες τις αγαπημένες του γωνιές της Μυτιλήνης: το λιμάνι, τα Τσαμάκια, την Επάνω Σκάλα, το πολυφωτογραφισμένο από τον ίδιο Τελωνείο.
Φωτογραφία από τα έργα κατασκευής της νέας προκυμαίας Μυτιλήνης. Η διαπλάτυνση της προκυμαίας έγινε στα τέλη της δεκαετίας του ‘20
Επαγγελματική αποκατάσταση
Αναλαμβάνοντας στη συνέχεια και τη φωτογράφιση πορτραίτων επί πληρωμή, απέκτησε γρήγορα φήμη και πελατεία από όλα τα μέρη της Λέσβου, που έρχονταν στη Μυτιλήνη προκειμένου να φωτογραφηθούν από εκείνον.
Η ανάλαφρη για τα ελληνικά δεδομένα της εποχής εκείνης καλλιτεχνική ματιά του εισχώρησε και στα δύο φωτογραφεία του, όπου με φυσικότητα και αμεσότητα και χωρίς ίχνος της χαρακτηριστικής ακαμψίας των μοντέλων της εποχής, απεικόνιζε πορτραίτα απλών και επώνυμων Μυτιληνιών. Συνεργάστηκε με πολλούς, ενώ σύμφωνα με κάποιους δίπλα του μαθήτευσαν οι Αδελφοί Χουτζαίου, οι επίσης γνωστοί και με φήμη φωτογράφοι της ιδίας περιόδου. Ο ίδιος δημιούργησε και πλήθος καρτ-ποστάλ, είτε ως φωτογράφος είτε ως εκδότης.
Ωστόσο, μετά το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου συνελήφθη και εξορίστηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στη Γαλλία. Επιστρέφοντας με τη λήξη του πολέμου πίσω στη Μυτιλήνη, κάνει ένα καινούργιο επαγγελματικό ξεκίνημα. Ήταν, εξάλλου, πολύ αγαπητός στον κόσμο της πόλης, που τον στήριξε. Τα ίχνη του χάθηκαν για πάντα από το 1929 και έπειτα, οπότε έφυγε με τον τυπογράφο γιο του Αντώνη, για αναζήτηση δουλειάς στην Αθήνα. Πέθανε μάλλον το 1930, μακριά από την αγαπημένη του Μυτιλήνη, που τη φωτογράφισε με ελληνική ψυχή, καρδιά και μάτια.
Άποψη της Θερμής. Στο βάθος διακρίνεται το ξενοδοχείο «Σάρλιζα Παλλάς»
Για την έκθεση
Η έκθεση, που εγκαινιάστηκε χθες, καλύπτει μια περίοδο περίπου 30 χρόνων ξεκινώντας από τις αρχές του αιώνα και προσπαθεί να συμβάλει τόσο στην προβολή, διαχείριση και διάσωση της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω του πρωτογενούς φωτογραφικού υλικού, όσο και στην παρουσίαση της ιστορίας της Λέσβου της παραπάνω περιόδου, μέσα από ένα γοητευτικό και ζωντανό μέσο όπως είναι η φωτογραφία.
Το υλικό της έχει περισυλλεχθεί με πολύ μεράκι και κόπο και απευθύνεται σε όλους όσοι ενδιαφέρονται να πληροφορηθούν και να μελετήσουν τον πολιτιστικό και ιστορικό θησαυρό της Λέσβου αντλώντας πληροφορίες για μελέτη, αλλά και σε όλους εκείνους που επιθυμούν απλά ένα νοσταλγικό ταξίδι στο παρελθόν της, με οδηγό το φακό του «Μυτιληνιού» Τσέχου φωτογράφου.
Να σημειωθεί πως το υλικό αυτό προέρχεται στην πλειονότητά του από το φωτογραφικό αρχείο του διαδικτυακού τόπου www.lesvosoldies.gr/, ενώ φωτογραφίες τους έχουν παραχωρήσει οι Στρατής Αναγνώστου, Πάρις Περέλλης, Νίκος Σταυρίδης, Βαγγέλης και Σωτήρης Χατζηχαραλάμπους και Κοραλία Τεμπέλη του γένους Mraz.
Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι την Τρίτη 8 Ιουνίου και θα είναι ανοιχτή καθημερινά από τις 10 το πρωί έως τις 8 το βράδυ και τα Σαββατοκύριακα από τις 10 το πρωί έως τις 2 το μεσημέρι.
Σημειώνεται πως στο ίδιο πλαίσιο, την Τρίτη 18 Μαΐου, ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Λεσβιακών Συλλόγων Αττικής (ΟΛΣΑ), Χριστόδουλος Τσακιρέλλης, θα μιλήσει με θέμα «Fritz Joseph Mraz: Ένας Τσέχος φωτογραφίζει τη Μυτιλήνη στις αρχές του 19ου αιώνα».
* Το φωτογραφικό υλικό και τα βιογραφικά στοιχεία του φωτογράφου είναι από τη σελίδα www.lesvosoldies.gr/.
από τα μάτια ενός Τσέχου